de zegen vragen

De zegen vragen aan een priester voor grote taken of ondernemingen is voor een orthodox gelovige heel normaal. Toch vereist dit wel enige uitleg gezien de etiquette en de reden waarom en hoe men een zegen aan een priester (of bisschop) vraagt. Hieronder staat beschreven hoe dit te doen, waarom dit te doen, en wat je niet moet doen. Natuurlijk is het aan iedereen vrij om een zegen van een priester te vragen, daar is geen verplichting voor. 

Waarom vragen we de zegen aan een priesters of bisschoppen met een kus op de hand?

De kus is een oud gebruik dat staat voor liefde, respect en eerbied. De orthodoxen houden deze praktijk levend tijdens kerkdiensten en bij het vragen van een zegen aan een priester of bisschop. Het is voor orthodoxen net zo natuurlijk als ademen. Orthodoxen kussen iconen, heilige relikwieën, het kruis, het evangelie, de hand van de priester en de heilige kelk. We doen dit omdat we Christus zelf ontmoeten en ervaren door deze heilige dingen en door elkaar. We begroeten geestelijken door om een paar redenen om een zegen te vragen en te ontvangen. Maar waarom doen orthodoxen dit?

Ten eerste eert het het heilige ambt van de priester of bisschop. De handen van deze priesters en bisschoppen raken immers het Heilig Lichaam en Bloed van Christus onze verlosser. Hun handen bereiden de Heilige Gaven voor ons allemaal voor, zodat we kunnen deelnemen aan de Heilige Communie en God in Zijn volheid kunnen ervaren. De orthodoxen erkennen volledig dat de priester een man is en dat hij zondigt, net als wij. Maar hoewel hij onwaardig is, heeft hij de genade van God ontvangen om geestelijke gaven en zegeningen te schenken. 

Ten tweede is het vragen om zegeningen een teken van een nederig hart. Het onthult een diep geloof in de kracht van God. Bijvoorbeeld, de vrouw met een stroom van bloed raakte Christus’ kleed aan om genezing te verkrijgen, en de Heer prees haar grote geloof. De zondige vrouw kuste de voeten van de Heer in berouw (Lucas 7:38). En in de gelijkenis van de verloren zoon rent de vader naar buiten om de berouwvolle jongeman te ontmoeten en kust hem (Lucas 15:20). De orthodoxen volgen het voorbeeld van deze personen en benaderen onze geestelijken met nederigheid en geloof.

Wanneer vraag ik de zegen?

Bij het ontmoeten of afscheid nemen van een priester of hogere hyrarch. Of het ondernemen van taken of ondernemingen.

de zegen

Aan wie kan ik de zegen vragen

Hoewel er diverse geestelijken zijn wordt de zegen alleen gegeven door priesters en hogere hyrarchen. Dus niet aan lezers of diaken. Wel is het belangrijk om te weten dat een diaken ook een priester is en dat het aanspreken of begroeten van een diaken precies het zelfde gaat als bij een priester. Met spreekt een diakenen en priester aan als “vader” (батюшка – batyushka). Ook de vrouwen van diakenen en priesters hebben een aparte aanspreek titel. Deze is voor ieder wel verschillend. voor de vrouw van de priester is dit matushka (Матушка, is geen Nederlands woord voor), en voor de vrouw van de diaken is dit diakonisa (диакониса, is ook geen Nederlands woord voor).

Hoe vragen we de zegen van een priester of bisschop? 

Laten we bij de priester beginnen. Deze kom je immers waarschijnlijk vaker tegen dan een bisschop. Als allereerste weet de priester niet van te voren dat je om een zegen gaat vragen en daarom zal dit vanuit jouw kant doormiddel van postuur en handgebaar kenbaar gemaakt moeten worden. 

Wanneer je naar een priester loopt buig dan je hoofd en leg je rechter hand in je linker hand, en je zegt “vader zegen mij” (Благословите меня батюшка – Blagoslovite menya batyushka). Hij zal zijn rechter hand in jouw handen leggen en je de zegen geven met de woorden “Vader, Zoon en Heilige Geest”. De priester zal met zijn ander hand het kruis teken naar je vormen en op dit zelfde moment kus je de hand van de priester die in jouw handen ligt welke je vervolgens hierna weer los laat. 

Belangrijk om te weten is dat wanneer er een bisschop aanwezig is, je dit niet doet bij een priester, maar bij de bisschop. De zegen kan maar 1x gegeven worden en de bisschop is de hogere hyrarch onder de geestelijk aanwezigen. Dit geld natuurlijk ook wanneer er een metropoliet of patriarch aanwezig is.

Bij een bisschop/metropoliet/patriarch gaat dit bijna het zelfde met de uitzondering van de woorden. “Uw eminentie zegen mij” (Благословите меня Ваша милость – Blagoslovite menya Vasha milost’)

Wat doe je absoluut niet?

Hoewel het vaak gebeurd geef je een priester niet gewoon een hand. Dit is namelijk zeer ongepast. Voor niet orthodox gelovigen is dit natuurlijk niet te weten, dus een priester zou nooit weigeren om de hand te schudden. Ook sla je geen kruis teken wanneer of voor je de zegen van een priester vraagt. Je zegent hiermee immers je zelf terwijl je de priester om een zegen vraagt. Ook deze fout wordt wel eens gemaakt en is geen grote fout maar dit is wel belangrijk om te lezen en onthouden. Zoals al boven beschreven is vraag je altijd de zegen aan de hoogste geestelijke hyrarch die aanwezig is. Het is dus ongepast om de zegen van een priester te vragen wanneer er een bisschop aanwezig is. Als laatste kus je nooit de hand van de priester bij het delen van de Heilige Gave. Dit is omdat er dan kan zijn dat dit fout gaat en de Heilige Gave hiermee op de grond valt. En dat is absoluut een no go!

Zegen vragen voor taken of ondernemingen

Zoals al eerder is aangegeven wordt niet allen de zegen gevraagd bij het ontmoeten of afscheid nemen van een priester/bisschop. Wanneer men een persoonlijke taak of onderneming wil aangaan dan wordt ook hier vaak de zegen voor gevraagd. Bij taken die men wil aangaan welke voor kerkelijke aard zijn is dit eigenlijk bijna wel een must. Je kan immers niet voor de kerk dingen gaan maken of doen zonder dat de priester hier van af weet. Waar men vaak een zegen voor vraagt zijn; 

– Bij de aanwezigheid van een priester tijdens het eten
– Wanneer men een grote reis gaat ondernemen
– Wanneer men grote aanbestedingen wil doen zoals een huis
– Wanneer men het gezin wil uitbreiden
– Wanneer men voor studie bezig is of examens heeft
– Wanneer men solliciteert of men van baan wil verwisselen
– Wanneer men het orthodoxe geloof aan een ander wil uitleggen
– Wanneer men iconen wil schrijven
– Wanneer men graag in het koor wil zingen
– Wanneer men namens de kerk vergaderingen bij woont
– Wanneer men in het altaar wil dienen
– Wanneer men uit boeken wil gaan voor lezen (buiten lector zijn om)
En er zijn natuurlijk nog veel meer reden om de zegen van een priester te vragen
dus bespreek dit dan ook met je priester.