De Theodora kapel

vrouwenklooster oude beestenmarkt

Het in 1932 gerealiseerde OnzeLieve Vrouwenpension aan de Oude Beestenmarkt (Harm Smeengekade). In 1970 is het afgebroken tbv het Verzorgingshuis De Nieuwe Haven

1904: de geschiedenis van de kapel begint

Burgemeestersdochter Theodora Ludovica Vos de Wael laat haar woning en een legaat van vijfduizend gulden na aan de parochie Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming.

Op de plek van haar woning aan de Harm Smeengekade worden een klooster (met kapel) en een pension gesticht voor oudere vrouwen, later ook voor mannen. Zij worden verzorgd door de uit Maastricht afkomstige zusters Carolus Borromeus, in de volksmond ook wel de zusters van Onder de Bogen genoemd.

Extra over parochie Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming
De Basiliek van Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming aan de Ossenmarkt is met haar beroemde Peperbus toren een fraai voorbeeld van Laat-gotische Nederrijnse kerkbouw. De Basiliek is gesticht in 1399 als kapel en bijkerk van de Grote- of St.-Michaelskerk. In het stichtingsjaar deed Thomas a Kempis de kerk aan om er een aflaat te verdienen voor hij zich meldde bij het Agnietenklooster. Sinds 1398 bezat de kerk in aanbouw al een altaar ter ere van St.-Antonius abt. Deze pestheilige werd vereerd nadat ook in Zwolle in dat jaar de pest was uitgebroken. De aflaat die het bezoek bracht trok veel pelgrims. In 1999 kreeg de O.L.V.kerk ter gelegenheid van het 600 jarig bestaan van Paus Johannes Paulus de Tweede de status van ‘basilica minor’.

1970: Nieuwbouw in de jaren zeventig

Het Onze Lieve Vrouwenpension maakt in de jaren zeventig plaats voor de hoogbouw van bejaardenoord Nieuwe Haven, wat in 2007 weer resulteerde in nieuwbouw van het woonzorgcentrum Nieuwe Haven aan de Burgemeester Vos de Waelstraat. Ondanks alle veranderingen om haar heen, blijft de kapel behouden: een rustpunt en plek van bezinning voor velen.

de nieuwe haven uit de jaren 90

foto van woonzorgcentrum Nieuwe haven juni 2014

Extra over de nieuwe haven en de keersluis
Na het aankopen van het aangrenzende bedrijfspand van de firma in landbouwwerktuigen, Boeke en Huidekoper, kon in 1968 de sloop ten behoeve van de nieuwbouw beginnen. Het Onze Lieve Vrouwepension werd daarvoor in 1970 afgebroken.  In 1971 werd het Verzorgingstehuis De Nieuwe Haven, zoals het flatgebouw, bestaande uit tien verdiepingen, geopend. In de tussentijd was men niet stil blijven zitten en lagen de eerste plannen voor een woonflat aan de Lijnbaan, haaks op de verzorgingsflat, in de vriezer, om al snel ontdooit te worden. Deze woonflat was bestemd voor ouderen die nog zelfstandig konden blijven wonen.

Na een periode met veel tegenslagen op financieel gebied, kon alsnog eind 1972 woonflat De Keersluis worden geopend. In Zwolle stond nu een van de modernste verzorgingshuizen van ons land.

oude inrichting theodora kapel

De Theodorakapel voor de renovatie in 2019

2001: De kapel krijgt een naam

De kapel wordt tijdens een dienst opnieuw ingewijd door kardinaal mgr. Simonis van de Rooms Katholiek kerk. De toen nog naamloze kapel krijgt dan ook haar huidige naam op de gevel. In dat jaar wordt ook de Stichting Vrienden van de Theodorakapel opgericht. Zij wil de kapel voor de toekomstige generaties behouden ter nagedachtenis aan Theodora Vos de Wael.

Extra over Theodora Ludovica Vos de Wael (1834-1904)
De oorsprong van het complex ligt al in het begin van de 19e eeuw. Mr. Arnoldus Joannes Vos de Wael (1787-1859), burgemeester van Zwolle, realiseerde hier een statig herenhuis voor hem en zijn gezinsleden. In totaal kregen hij en zijn vrouw Anne Maria Helmich (1789-1861) veertien kinderen. Voor het dertiende kind, Theodora Ludovica Vos de Wael (1834-1904), was ten aanzien van de ontwikkeling ouderenzorg in Zwolle een zeer grote rol weggelegd. Met name voor de rooms-katholieke oude, armlastige en behoeftige inwoners van de stad.

2007: Een bijzondere vondst

In de kapel wordt een piëta gevonden. Het beeld van de treurende Maria, met in haar armen de stervende Jezus, is verborgen achter een blinde muur, in een nis aan de linkerzijde van de kapel. Het beeld is rond 1900 gemaakt door de kunstenaar Bokhoven. Het verhaal gaat dat medio jaren zestig één van de arbeiders die in de kapel werkte het beeld wilde beschermen tegen een tweede beeldenstorm (Vaticaanse Concilie) en het beeld daarom inmetselde in de nis.

ontdekking pieta te zwolle

Foto van de herontdekking van de piëta in 2007

Extra over A. Bokhoven – Bosch
‘Bokhoven’, voor insiders een bekende naam, reageert Graas na de ontdekking. ‘In het atelier in Den Bosch werden tussen zo 1890 en 1920, 1930 honderden objecten gemaakt voor kerken in met name Noord-Brabant en Limburg.’

renovatie theodora kapel

Foto van de werkzaamheden tijdens de renovatie

2018: Theodorakapel wordt zichtbaar

Herontwikkeling en nieuwbouw zorgen ervoor dat de Theodorakapel letterlijk en figuurlijk zichtbaar wordt voor de inwoners van Zwolle. Het oude klooster maakt plaats voor huur- en koopappartementen met elementen die refereren aan het kloosterverleden. Het complex heeft een open verbinding met de prachtig aangelegde binnentuin (naar ontwerp van Mien Ruys) van het woonzorgcentrum Nieuwe Haven. De kapel vormt zo het hart van een omgeving waar wonen, samenleven en delen bij elkaar komen.

Extra over het interieur van de kapel
Het interieur van de Theodora Kapel is, waarschijnlijk in dezelfde periode als toen de voorbouw van het kloostercomplex werd vervangen door hoogbouw, wit geschilderd. Eén van de uitgangspunt in het transformatieproject van het klooster en de hoogbouw is de oude kapel, die nu in bezit van IJsselheem is, weer ‘klaar te maken’ voor de toekomst. Dit werd gedaan door de kapel meer gebruikskwaliteit te geven en ook door deze zo veel mogelijk in de oude waarde te herstellen. Op een aantal plekken zijn de verschillende gekleurde jade groene bakstenen met behulp van een ‘chirurgisch’ schoonmaakproces weer in beeld gekomen.

2019: De feestelijke heropening

Er is door vele betrokken Zwollenaren waarin de de vrienden van de Theodora Kapel een belangrijke rol in heeft gespeeld hard gewerkt om de kapel te behouden. De Theodorakapel is flink gerenoveerd en in oude luister hersteld. 

De opening werd bijgewoond door wethouder Ed Anker, Afgevaardigden van de Onze lieve vrouwe basiliek, en afgevaardigden van de Russisch Orthodoxe kerk

de wethouder verrast de aanwezigen met een brief waarin de Theodorakapel een eervolle vermelding m.b.t. de Erfgoedprijs verkreeg.

opening theodora kapel

Foto van de feestelijke heropening van de kapel op 14 juni 2019

Extra nawoord van de Russisch orthodoxe gemeenschap over de kapel
Door de jaren heen dat wij hier erediensten hebben mogen houden in deze prachtige kapel is het ons onherroepelijk duidelijk geworden hoe speciaal deze plek in geestelijk opzicht is geworden voor ons. Elke seizoen laat de kapel een andere prachtige kant van haar zien alsof de kapel met de seizoenen mee bloeit. De lichtval, interieur, en enorme ruimte geeft de kapel een innerlijke kalmte bij de bezoekers van onze erediensten, en laat zien dat de kapel waarlijk gebouwd is als een huis voor Gods glorie.