Cross XLI, by Adam Stanislav

Het ontstaan van de kerkgemeenschap in Zwolle

Aan het begin van 2017 bezocht de aartsbisschop Simon van Brussel en België De nog jonge en net opgerichte kerk van de Heilige Johannes de Doper in Leeuwarden. Dit had er mee te maken dat hij tussen 1991 en laat 2017 (tot de komst van aartsbisschop Elisej) ook aartsbisschop was van Den Haag en Nederland. Tijdens deze dienst was er een parochiaan die aan Vladyko Simon vroeg of er ook een kerk in Zwolle gestart kon worden gezien zij net naar Zwolle verhuist was.

Vladyko Simon zegende de parochiaan om in Zwolle een kerk te mogen beginnen en riep de dienstdoende priester van Leeuwarden, priestermonnik Jewsewy bij hem om hier zo snel mogelijk mee te beginnen. Zodoende werd door deze parochiaan en vader Jewsewy het fundament gelegd voor de start van de kerk in Zwolle welke de naam van de stads patroon kreeg, de Heilige aartsengel Michaël, aanvoerder van de Hemels onlichamelijke krachten. 

Het belang van een kerk in Zwolle

Om het belang van Zwolle aan te geven als stad. De drie dichtstbijzijnde  Russisch orthodoxe parochies die onder het bisdom van Den Haag en Nederland vielen waren die van Leeuwarden, Groningen en Amersfoort. Elk waren zo’on 70 a 80 kilometer verwijderd van Zwolle waarin de stad Zwolle zelf dus precies in het midden lag. Het Klooster van Hemelum lag echter wel dichterbij in Zuidelijk Friesland. Maar ook dat was voor Zwollenaren nog steeds 60 kilometer reizen. Daarnaast waren er nog twee andere belangrijke factoren. De eerste was dat de Achterhoek (Twente), en Flevoland in bereik weg vielen. En het tweede was dat vanaf het jaar 2000 het aantal Slavisch orthodox gelovige bewoners in de stad Zwolle en de regio aanzienlijk aan het toenemen was. 

stad Zwolle van boven

De binnenstad van Zwolle waarin nog duidelijk te zien is dat het een een oude vestiging stad  is uit het Hanzeverbond.

Ook niet geheel onbelangrijk was dat centraal in Zwolle de oude kerk gewijd aan de Heilige aartsengel Michaël lag, welke zijn oorsprong vond in 1040 (14 jaar voor het grote schisma). De kerk zoals we hem vandaag de dag kennen is echter wel er over heen gebouwd in 1406 en heeft zelfs tijdelijk de hoogste kerk toren van geheel Nederland gehad. Daarnaast was het uitgerekend de stad Zwolle die in 1988 verkozen werd om het 1000 jarig bestaan van de Russisch orthodoxe kerk te vieren waarin de toenmalige koningin der Nederlanden, Beatrix een bezoek aan de stad bracht en een icoon in ontvangst mocht nemen. Al deze redenen waren echter genoeg fundament om in Zwolle een Russisch orthodoxe kerk te mogen beginnen. 

Cross XLI, by Adam Stanislav

Van kelder tot kapel

Er werd al snel ruimte gevonden in de Plantage kerk aan de Ter Pelkwijkstraat in de binnenstad. Dankzij deze gastvrijheid werden er Vesper diensten gehouden in de souterrain van de kerk welke meestal op een zaterdag avond gebeurden. Bezoekers uit Groningen en Leeuwarden weken uit om de diensten te gaan volgen in Zwolle, en al snel kwamen er meer mensen uit de stad zelf die ontdekten dat er Russisch orthodoxe Vespers in Zwolle gevierd werden. Inmiddels aan het einde van 2017 had het Nederlandse bisdom een eigen aartsbisschop gekregen (Elisej). Deze bezocht de kerkgemeenschap dan ook twee keer in de plantage kerk en gaf de kerkgemeenschap mee dat als het echt een kerk wou worden. Er regelmatig Goddelijke Liturgieën gevierd moesten worden, en dat het maken van een kerk geheel op eigen kracht moest gebeuren. 

plantage kerk zwolle

De Plantage kerk aan de Ter Pelkwijkstraat

Het eerste vormde al snel een probleem. De Goddelijke Liturgie moet volgens orthodoxe traditie starten voor een bepaald ochtend uur. En dit was natuurlijk precies de uren waarin op zondag de Plantage kerk zelf kerkdiensten had. Beide kerkgemeenschappen zouden dan door elkaar heen mengen en dit zou hoogst onpraktisch zijn. Er moest dus gekeken worden naar een nieuwe locatie voor de orthodoxe kerk in Zwolle. 

Het vinden van een locatie was geenszins een makkelijke opgaven gezien er steeds minder kerken in Zwolle bleven bestaan, en de kerken die dienst hielden van meerdere kerk gemeenschappen al faciliteerde. In sommige gevallen zelfs tot drie tegelijk. Even werd er gesproken met de Waalse kerk in Zwolle aan de Schoutenstraat maar ook dat bleek al snel onhaalbaar  feit te zijn. 

Echter met de hulp van de stadspastoor in Zwolle werd duidelijk dat de verzorging-instelling ijselheem de Theodora kapel aan het Theodorahof zou renoveren, en dat het vaste partners zocht om de kapel in gebruik te laten nemen. 

Tijdens het proces van de renovatie van de Theodora kapel werd er al snel een dialoog gesteld tussen de Russisch Orthodoxe kerkgemeenschap, en de Rooms Katholieken van de Basiliek van Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming in Zwolle welke gedurende al deze jaren al mis hadden gevierd in de kapel om de bewoners van het zorgcomplex ijselheem een plek voor God dichter bij huis te kunnen geven. Deze gesprekken werden gefaciliteerd door een vereniging genaamd “vrienden van de Theodora kapel” welke onstaan was uit Rooms Katholieke bewoners die zich al die tijd hadden ingezet voor het behoud van de kapel. Al snel werd duidelijk dat een om-en-om wisseling wenselijk was waarin de ene kerk diensten deed op de even zondagen, en de andere op de oneven zondagen. Tot op de dag van vandaag beschouwd de Russisch orthodoxe kerk te Zwolle beiden instituties als warme banden.

Zins het begin van 2019 na de opening van de Theodora kapel mochten wij de orthodoxe diensten waaronder de Goddelijke Liturgie houden. Gezien wij gewend waren aan een erg kleine ruimte en nu in 1x zoon grote ruimte tot onze beschikking hadden was het even wennen en aanpassen. Maar al snel werden de diensten in de vorm zoals ze hoorden opgepakt.

Mede door de aanzienlijke opslag ruimte en giften van kerken, priesters, en andere orthodox gelovigen door het land kreeg de kerk meer en meer een permanente invulling. Ook hadden we in de plantage kerk grote moeite om een koor (of überhaupt zingende) voor elkaar te krijgen. Echter breide het koor in de Theodora kapel zich uit tot vijf vaste personen en werd de Liturgie sterker in zijn vorm.

Een opvallende situatie was dat door de jaren heen de kerk gemeenschap groeide met jonge gezinnen die vaak in de stad Zwolle een onderneming hadden.  Mede hierdoor werd er ook besloten om een goede website en twee socialmedia kanalen te onderhouden puur om een brug te kunnen slaan voor deze jonge generatie en hun te verschaffen tot kerkelijke informatie. 

kerk te zwolle 3

     De hoofdingang van de Theodora kapel

Cross XLI, by Adam Stanislav

De kerk vandaag de dag

Zoals boven gezegd is het een moeilijke opgaven om een kerk met bijna geen bezoekers op te bouwen in een vloeiend en groeiend huis in naam van Christus. Het is voor ons dan ook moeilijk te beseffen dat we amper vier jaar geleden allen maar Vesper diensten hielden met maximaal acht bezoekers en zonder koor. Vandaag de dag houden we een Grote Vesper, en een Goddelijke Liturgie in 1 maand met onze vaste priester, drie altaardienaars, een lezer, vijf mensen in het koor, en gemiddeld tussen de vijftien en dertig bezoekers tijdens een eredienst elke vierende zondag. Ook heeft de kerk tegenwoordige haar eigen kleine kerkwinkel om orthodox gelovigen tijdens een erediensten te kunnen bedienen. Daarnaast is de Russisch orthodoxe kerk te Zwolle een stichting (zoals elke kerk) geworden met een bestuur van vijf personen. En neemt het haar eigen financiële verantwoordelijkheden waar.

Ook voelt de kerk zich gezegd met namen in de laatste twee jaar waarin vele kinderen zijn geboren welke het Mysterie van de doop hebben mogen ontvangen. Zijn er een aanzienlijk aantal gelovigen ontvangen in hun pad naar Christus. En krijgen we sporadisch orthodox gelovigen die behoren tot hun eigen orthodoxe stroming. Met dit alles heeft de Russisch orthodoxe kerk een vast aantal kerkbezoekers tijdens haar erediensten van ongeveer dertig mensen op een zondag. U zult dit misschien wel weinig vinden, maar voor zo’on jonge orthodoxe kerk in een relatief korte periode van vier jaar zijn dit enorme stappen.  

 

vladyko zegent kerk bij aankomst

Vladyko Elisej bij binnenkomst op 8 augustus 2021 te Zwolle

Op 8 augustus 2021 bezocht aartsbisschop Elisej wederom voor de derde keer de Russisch orthodoxe kerk in Zwolle om gezamenlijk het feest van de De Heilige Panteleimon te vieren. Aansluitend kreeg Vladyko Elisej een rondleiding van de kapel. Kreeg Vladyko een kleine presentatie van de nieuwe website van de kerk. En kreeg hij inzage in de bestuursvorm doormidden van de kerkbestuur map. Ook sprak Vladyko persoonlijk met bezoekers van de eredienst in de trapeza (nazit) waarin gezamenlijk werd gegeten en gedronken.

Na de eredienst waren de woorden van Vladyko erg lovend over de kerk, maar nog belangrijker was de eredienst zelf waar Gods aanwezigheid duidelijk aanwezig was. 

Toekomstig hoopt de Russisch orthodoxe kerk te groeien in bezoekende orthodox gelovigen, aantal erediensten, en mogelijk met God’s wil geestelijken.  Mocht u meer willen weten, of vragen hebben over de geschiedenis van de Russisch orthodoxe kerk in Zwolle dan kunt u deze altijd mailen naar info@orthodoxekerkzwolle.nl