Lezer & Altaardienaar

Voorwoord

Het is belangrijk te weten dat hier een basisuitleg gegeven wordt over de taken als altaardienaar en lezer en dat in geen zins hier een theologische diepe uitleg voor gegeven wordt. Hiervoor kunt u het best in gesprek gaan bij de dichtstbijzijnde orthodoxe priester en deze over de theologische kant hiervan vragen.

Cross XLI, by Adam Stanislav

De verschillende ambt bekleders

Wanneer men een orthodoxe kerk bezoekt voor een eredienst in Nederland of het buitenland zegt men vaak dat er diverse geestelijke aanwezig waren zonder te realiseren welke onder de geestelijke, en welke onder de leken vallen. Dit is uiteraard ook begrijpelijk omdat deze mensen natuurlijk geen bordje bij zich dragen met wat hun taak is. Naast de priester(s) en diakenen zijn er vaak nog meer mensen welke tijdens een eredienst Liturgische taken uitvoeren. We gaan even hypothetisch uit van een actief en goed bezochte parochie.

In de Heilige Altaar Ruimte bevind zich de priester gezamenlijk met een diaken. Afhankelijk worden zijn ondersteund tussen de twee en vier altaar dienaars tijdens een dienst. Buiten het altaar hebben we een lezer (Чтецъ / chtets) Deze leest bijvoorbeeld beginnend bij een Heilige Liturgie de uren voor. Wat we ook wel eens zien is dat binnen een koor een of meerdere nonnen/monniken tijdens de erediensten mee zingen. Dit is globaal het meest uitgebreide aanwezigheid van ambts bekleders welke men in een orthodoxe kerk tijdens een dienst kan mee maken.

Cross XLI, by Adam Stanislav

De Lezer

Een lezer, ook wel lector genoemd, is de op één na hoogste van de lagere orden van de orthodoxe kerk. Het is een klerikale orde waaraan een man tonsured en gewijd wordt, waarbij hij gezegend is door de bisschop om te lezen in erediensten en in de Goddelijke Liturgie.

Alle graden van geestelijken, te beginnen met lezer/lector, dragen de sticharion. De sticharion is een tuniek met lange mouwen die helemaal tot aan de grond reikt. Het herinnert de drager eraan dat de genade van de Heilige Geest hem bedekt als met een kleed van redding en vreugde. Een lezer kan worden onderscheiden van een altaardienaar omdat de lezer een podryasnik (zwart onderkleed) onder zijn sticharion zal dragen, en (in het algemeen) omdat de sticharion van een lezer aan elkaar zal worden verbonden door knopen aan de zijkant van het kledingstuk, waar een altaardienaar aan de zijkanten zal worden genaaid.

Een sticharion is een kostbaar iets gezien diaken, altaardienaars, en lezers elk hun vorm van de sticharion dragen. Mede hierom kan een lezer ook alleen de podryasnik dragen.

lezer
Cross XLI, by Adam Stanislav

De altaardienaar

altaar dienaars

In de orthodoxe kerk is een altaardienaar een ambt die wordt gebruikt voor iemand die, hoewel niet ingewijd, liturgische taken vervult, zoals het aansteken van altaarkaarsen, het voorbereiden van houtskool voor wierook en het assisteren van de grote orden bij de liturgie.

De functies van een altaardienaar worden vaak uitgevoerd door lezers, subdiakens, of door ongeordende normale mannen of jongens. Subdiakens dragen hun normale gewaden, bestaande uit de podryasnik, sticharion en gekruiste orarion; lezers en niet-geordende servers dragen over het algemeen alleen de podryasnik en de sticharion.

In al de bovenstaande ambten kan men algemeen vanaf de leeftijd van acht jaar gewijd worden (ongeschreven regel), maar vaak zijn dezen ouder.

 

Cross XLI, by Adam Stanislav

De non en/of hieromonnik

In zeldzame gevallen kunt u nonnen (игумения / igumenia) of hieromonniken in een kerk tijdens een eredienst tegen komen. Allereerst is het belangrijk om te weten dat niet elke hieromonnik ook priester is. Hoewel bij aanwezigheid deze wel vaak de taken van een lezer en/of altaardienaar overnemen, en in het koor mee zingen. Dit vanwege de hogere ervaring die zij bezitten. 

Ook de non zingt vaak mee in het koor en kan de taken van een lezer overnemen. Traditioneel gezien komt zij niet in de Heilige altaar ruimte en zal dus niet de taken van een altaardienaar kunnen overnemen. 

Ook hieromonniken worden aangesproken als vader (gegeven orthodoxe naam), en een non als zuster (gegeven orthodoxe naam). In beide gevallen zijn er verschillende gradaties in het monastieke leven hoewel dit voor de buitenwereld geen verschil maakt. Als laatste is het belangrijk te weten dat wanneer we praten met een non of hieromonnik, wij nooit zijn/haar achternaam gebruiken volgens monastieke traditie. 

monniken en nonnen

Slotwoord

Wanneer u regelmatig als orthodox gelovige uw kerk bezoekt en u heeft ook interesse om in altaardienaar of lezer te worden, of in het koor te zingen. Spreek u na ontvangst van de zegen van de priester hem dan aan en vertel hem over uw wens. Hij kan u verder begeleiden.