Erediensten

Voorwoord

Het is belangrijk te weten dat hier een basisuitleg gegeven wordt over de verschillende erediensten en dat in geen zins hier een theologische diepe uitleg voor gegeven wordt. Hiervoor kunt u het best in gesprek gaan bij de dichtstbijzijnde orthodoxe priester gezien dit onder catechese valt.

Cross XLI, by Adam Stanislav

de oorsprong van de erediensten

Om goed te kunnen begrijpen hoe de verschillende orthodoxe erediensten in elkaar zitten zal u allereerst het idee van alleen zondag naar de kerk gaan moeten los laten. Dit is omdat het beste voorbeeld voor orthodoxe erediensten gegeven kan worden aan de hand van de kerk haar monastieke leven. Hierin staat gebed en celebreren vooraan gedurende de gehele dag en nacht, en de gehele week.

De dag voor een klooster is ingedeeld in een cyclus van erediensten, gebeden en lezingen welke op verschillende tijden door de dag en de nacht gehouden worden. Dit wordt afgewisseld met verrichte werkzaamheden, rusten, en gezamenlijk eten. Zelfs tijdens werk, rusten, en eten zal een monnik nog steeds bezig zijn in persoonlijk gebed. Met alle gezamenlijke dagen volgt zich dan een week cyclus. Gedurende de week zijn de meeste erediensten en lezingen vervolgens uitgevoerd waarin de week hierop de week cyclus zich herhaald. Optellende van alle weekcyclus van erediensten is als laatste de jaar cyclus. Al deze verschillende erediensten en lezingen worden daarnaast dus ook op tijden door dag, week en jaar heen in kerken gevierd zodat elke gelovige die een eredienst wil bezoeken vervolgens ook deze erediensten mee kan vieren. Daarnaast zijn er speciale erediensten voor feesten, gebeurtenissen, of nagedachtenis. Sommige van deze erediensten/lezingen kunnen samen of achtereenvolgend gedaan worden.  

Cross XLI, by Adam Stanislav

Dagcylus eredienst/lezing

.1 Vespers: Verheerlijking van God, de Schepper van de wereld en haar Voorzienigheid.

2. Povecheriye – Slaap als het beeld van de dood, verlicht door Christus’ verscheuring van de hel na Zijn dood

3. Polúnoshnitsa – Christus’ middernachtgebed in Getsemane; een herinnering om klaar te zijn voor de Bruidegom die om middernacht komt en het Laatste Oordeel

4. Metten – De Heer heeft ons niet alleen daglicht maar geestelijk licht gegeven, Christus de Verlosser

5. Eerste uur – Christus wordt voor Pilatus gebracht.

6. Derde uur – Pilatus’ oordeel over Christus en de nederdaling van de Heilige Geest met Pinksteren, die op dit uur plaatsvond.

7. Zesde uur – De kruisiging van Christus, die op dit uur plaatsvond

8. Negende uur – Christus’ dood die op dit uur plaatsvond.

9. Izobrazítel’nykhə – Word gelezen in plaats van de viering van de liturgie, wordt de Izobrazítel’nykhə gelezen na het zesde uur op de plaats waar de liturgie zou worden gevierd; anders wordt het gelezen na het negende uur.

De diverse canonieke uren zijn in een groep gezet genaamd aggregaten, zodat er drie belangrijke gebedstijden per dag zijn: avond, ochtend en middag. Op de normale dagen is de volgorde van aggregaten als volgt:

In de avond — Negende uur, Vespers, Povecheriye
Morgenwacht— Polúnoshnitsa, Metten, Eerste uur
In de morgen — Derde uur, Zesde uur, en de Goddelijke Liturgie of Izobrazítel’nykhə

Uitzonderingen op deze volgorde hiervoor zijn:
— Weekdagen tijdens het grote vasten
— Wanneer er een nacht Vigil is
— Wanneer de koninklijke uren worden gelezen
— Aan de vooravonden van Kerstmis, Theofanie en Annunciatie

Cross XLI, by Adam Stanislav

weekcylus eredienst/lezing

De Goddelijke Liturgie
Op de zondagen wordt de Izobrazítel’nykhə vervangen met de Goddelijke Liturgie. Hierin worden de heilige Mysteriën voorbereid. Dit begint met het lezen wederom van de uren. waarin vervolgens door de dienst de Heilige gaven voorbereid worden. Ook wordt hier een Apostellezing gedaan.

Cross XLI, by Adam Stanislav

Jaarcylus eredienst/lezing

Feesten & Heiligen

Daarnaast is door het jaar heen de twaalf grote feesten welke als volgt zijn:

8 september: Geboorte van de Moeder Gods (Maria Geboorte)
14 september: Kruisverheffing
21 november: Opdracht van de Moeder Gods in de tempel
25 december: Geboorte van Christus (Kerstmis)
6 januari: Theofanie of Epiphanie (Doop van Christus)
2 februari: Opdracht van de Heer in de Tempel (Maria Lichtmis)
25 maart: Verkondiging aan de Moeder Gods (Annunciatie)
de zondag voor Pasen: Intrede in Jeruzalem (Palmzondag)
de veertigste dag na Pasen: Hemelvaart van Christus
de vijftigste dag na Pasen: Pinksteren
6 augustus: Transfiguratie (Gedaanteverandering van Jezus)
15 augustus: Ontslapen van de Moeder Gods (Maria-Tenhemelopneming)

En kan in het jaar de volgende feesten aan toegevoegd worden:

De opwekking van Lazarus
Goede Vrijdag – de Kruisiging
Het Laatste Avondmaal
De Nederdaling ter Helle

Ook zijn er door het jaar heen vieringen van diverse verschillende Heiligen zoals het Hoogfeest van de Heilige Petrus en Paulus. Ook zal elke kerk een parochiefeest hebben van de naam van de Heilige of gebeurtenis waar de kerk naar vernoemd is. 

Cross XLI, by Adam Stanislav

Andere Erediensten / lezingen

Panichida

Een speciale dienst die in de Orthodoxe Kerk wordt gehouden voor de rust van de zielen van gestorvenen. Deze gedachtenis diensten worden gehouden op vaste dagen na het overlijden. Tot slot van de gedachtenis dienst wordt met koliva (afgebeeld rechts) een gedachtenis maal gehouden.

Wanneer De Kerk voor een overledene bidt zegt ze: ”Eeuwige Gedachtenis!” Dit betekent dat wij God bidden dat Hij de overledenen eeuwig in Zijn gedachtenis houdt. Dat hij of zij eeuwig met de heiligen in Zijn koninkrijk zal worden gerekend.

koliva

Moleben

Een moleben is een smeekbede-gebedsdienst ter ere van onze Heer Jezus Christus, de Moeder van God, of een bepaalde heilige of martelaar. Het is een Slavische dienst, maar nauw verwant aan de Paraklesis-dienst. Een molieben wordt meestal bediend door een gewijde priester, maar een leek kan ook een molieben doen, zij het in gewijzigde vorm.

Cross XLI, by Adam Stanislav

Erediensten / lezingen in de kerk in Zwolle

In de kerk in Zwolle vieren wij om de week een eredienst. De ene zondag is dit een Goddelijke Liturgie. De andere zondag is dit een Grote Vesper. Dit wordt vervolgens door het jaar uitgebreid met de verlenging van de twaalf grote feesten gezien de priester vaak tijdens deze feesten in een andere kerk moet celebreren. En vieren van Heiligen wanneer deze op de zondagen zich voordoen. Ook worden in de kerk in Zwolle Panichida diensten gehouden, echter is dit op aanvraag bij de priester en zal zich dit na een Goddelijke Liturgie of Grote Vesper voltrekken.  

Ook wil de kerk in Zwolle het parochie feest van de “Heilige aartsengel Michaël, aanvoerder van de hemels onlichamelijke krachten” gaan vieren. Dit vind elk jaar plaats op de 21e van november. 

icoon heilige michael