Gesproken Talen

Voorwoord

Het is belangrijk te weten dat hier een basisuitleg gegeven wordt over de verschillende talen die tijdens een erediensten gesproken en gezongen worden. Dit is geenszins een theologische diepe uitleg over Liturgische teksten of talen zelf. Hiervoor kunt u het best in gesprek gaan bij de dichtstbijzijnde orthodoxe priester gezien dit onder catechese valt.

Cross XLI, by Adam Stanislav

Het Nederlands

De Russisch Orthodoxe kerken in Nederland zijn goed verspreid vertegenwoordigt in ons land. Dit betekend dat er veel Nederlandse interesse in de orthodoxie hebben en zelfs catechese volgen en ontvangen worden. De meesten van deze Nederlanders kan natuurlijk geen Russisch verstaan, nog spreken.

Mede hierom wordt er door de diensten heen gewisseld tussen Nederlands, kerkslavisch, en Russisch. Het is goed voor de Slavische bezoekers te beseffen dat het orthodoxe geloof niet onthouden kan worden voor die gene die hier interesse in tonen en opzoek zijn naar Christus. Tegelijkertijd is het belangrijk voor de Nederlandse bezoeker te beseffen dat zij een Russisch orthodoxe kerk bezoeken, met al haar symbolen, tradities, en talen. Dus ook de gene welke zij niet verstaan. De priester is echter altijd bereid om na de dienst uitleg te geven aan passages welke niet Nederlands zijn.   

pratende parocianen
Cross XLI, by Adam Stanislav

Het Russisch

bezoekers eredienst

Het woord zegt het al, “Russisch” orthodoxe kerk. Dit wil dus zeggen dat bijvoorbeeld preken of apostel lezingen in het Russisch gedaan kunnen worden. Vele Russisch orthodoxe kerken in Nederland zijn in hun oorsprong begonnen met Russischtalige gelovigen die behoefte hadden om hun geloof te kunnen praktiseren. 

Vandaag de dag is het aantal Russischtalige bewoners in ons land alleen maar aan het toenemen. Dit betekend dus ook dat de kerken meer Russischtalige bezoekers krijgen. En net zoals de Nederlanders geen Russisch kunnen verstaan, Kunnen sommigen van deze Russischtalige geen Nederlands verstaan. Mede hierom worden elementen in de eredienst dus ook soms in het Russisch gedaan.

Echter worden beide talen achter elkaar gebruikt binnen een Liturgisch element als hier ruimte voor is zodat ieder naar het woord van God kan luisteren.

Cross XLI, by Adam Stanislav

Het kerkslavisch

Het kerkslavisch is gangbaar de meeste gebruikte taal in een eredienst. Hoewel de prachtig handgeschreven letters op het cyrillisch (Russisch) alfabet lijken, is dit dus niet het geval. Echter is het voor een Russischtalige gangbaar wel te verstaan. 

Het kerkslavisch wordt vaak alleen door de geestelijke, en het koor gesproken/gelezen. Met andere woorden, vele Russischtalige kunnen dus geen kerkslavisch lezen. 

Het huidige Kerkslavisch is voortgekomen uit het Oudkerkslavisch, wat gebaseerd was op een oud Zuidslavisch (Macedonisch-Bulgaars) dialect, en kent verschillende lokale varianten (zogenoemde redacties). De taal wordt geschreven met het cyrillische alfabet en wordt enkel als heilige taal gebruikt.

De in Rusland ontstane teksten (sinds de 11e eeuw) vertonen afwijkingen die de taal tot Russisch-kerkslavisch stempelen, de Servische variant noemt men Servisch-kerkslavisch, de Bulgaarse Middelbulgaars.

priester doet lezing

Het Kerkslavisch werd ook wel als algemene schrijftaal gebruikt. Dit was bijvoorbeeld tot in de 18e eeuw, deels 19e eeuw het geval in Rusland. Daarna maakte het pas plaats voor de respectieve nationale spreektalen. Het huidige Russisch bevat nog steeds veel Kerkslavische elementen.

Cross XLI, by Adam Stanislav

Andere talen

Er zijn vele landen die tot de Slavisch stamboom behoren. Toch wil dat niet zeggen dat om willen van de zelfde taalboom elkaar kan verstaan zoals dat een Nederlander een Vlaming kan verstaan. Toch hebben vele van deze landen een orthodoxe achtergrond, of aanwezigheid. Ook deze gelovigen bezoeken orthodoxe kerken in Nederland. En dan spreken we nog niet eens over bezoekers uit andere orthodoxe gemeenschappen zoals Grieks, Syrisch, Israël, etc. etc. Echter worden diensten niet aangepast op deze talen (met uitzondering van een element tijdens het Pascha). Dit komt door de verschillen van niet alleen het spreken, maar ook het schrijven. Hieronder een aantal voorbeelden.

Binnen de zelfde taal familie:

Rusland  –  Россия
Oekraïens – украї́нська
Belarus  –   Беларусь
Bulgaars –  български
Servisch –  српски 

Buiten deze taal familie:

Georgisch  –  ქართული ენა
Armeens:  –  Հայերեն
Mongolië  – Monggol ulus.svg
Azerbeidzjan – Azərbaycan

Westerse taal familie:

Polen  –  Polska
Estland  – Eesti
Slowakije – Slovenská
Hongarije – Magyarország

De meesten van de bezoekers die uit voorbeeld landen hierboven zijn gekomen hebben Russisch geleerd. Mede omdat zij deel uitmaakte van de Soviet-unie. Toch heeft ook hier ieder zijn eigen talen en kan niet iedereen elkaar hier in verstaan. Een belangrijke reden voor het kerkslavisch is dan ook dat het een universele taal is in orthodoxe kerken in al deze landen. Natuurlijk is hel wel handig te vermelden dat sommige van deze landen een eigen taal in een kerk voeren (Armenië – klassiek Armeens). En natuurlijke de andere orthodoxe gemeenschappen waarin bijvoorbeeld Aramees, Oud Grieks, Hebreeuws etc. etc. gesproken wordt.