Bidden behoord tot de kern essentie  van een orthodox leven. Niks is belangrijker dan het gebed om de genade van God te mogen ontvangen. In het dagelijkse leven van een orthodox gelovige is dit helemaal belangrijk omdat we niet elke minuut van elke dag ons in de kerk kunnen begeven. Het gebed kan alleen of gezamenlijk voor elke activiteit gedaan worden. Van opstaan tot naar bed gaan, voor de werkdag tot het reizen ergens naar toe. Daarnaast zijn er natuurlijk ook speciale gebeden op orthodoxe feestdagen. Het gebed is het anker in ons dagelijks leven hierin. 

Er zijn verschillende soorten gebeden en dezen staan allemaal beschreven in orthodoxe gebeden boeken. Deze bewaard men dan ook vaak bij de iconenhoek in een huis, of heeft de verkleinde versie op zak. Gebeden worden vaak ook aan heiligen gericht. Dit is niet omdat orthodox gelovigen de heiligen aanbidden in plaats van Christus, maar zij eren de heiligen voor alles wat zij voor het christelijk geloof gedaan hebben, vragen de heiligen voorbedes te doen voor hen, of vragen hun bescherming of zegen. Let wel op dat allen Christus onze God onze aanbidding verdiend en dus niet de heiligen. 

Bidden lijkt makkelijk, maar een gebed is niet simpelweg een houding aannemen en aantal zinnen opzeggen. Het vereist nederigheid, verlangen, overgave, concentratie, en begrip. De nederigheid is er om te beseffen dat Christus onzelfzuchtig voor jouw aan het kruis is gestorven. De verlangen omdat je met elk gebed dichter tot God wilt komen. De overgave omdat in jouw gebed je jouw leven en alles wat de dag brengt in God’s handen legt. De concentratie om niet afgeleid te worden of in een automatisch ritme te vervallen. En het begrip om om volledige besef te hebben dat je Hem de zegen vraagt en nog belangrijker jouw geeft wat jij nodig hebt. 

Hoewel elk gebed het zelfde is in praktiserende vorm, is hij in geestelijke vorm elke keer anders. En God weet dit van jouw. Je hoort mensen dan ook wel eens zeggen “ik heb het geprobeerd maar Hij antwoord niet”.  Misschien is het dan tijd om er over na te denken, waarvoor je bid, hoe je bid, voor wie je bid,  en vooral wat je verwacht uit je gebed.     

gebeden

Als orthodoxen christenen geloven wij dat alles wat in ons leven gebeurd door God gegeven is. Of het nu de dingen zijn waar we dankbaar voor moeten zijn, of de dingen die in ons leven gebeuren die onplezierig zijn of pijn doen. God heeft er een doel mee. Dit betekend dat gebeden die je maakt naar Hem altijd gehoord worden, maar niet altijd geven wat je vraagt. Een belangrijk aspect wanneer iemand ergens voor bid is dan ook om hier een aantal dagen later over te reflecteren. Het is anders gelopen dan waar je voor gebeden had, maar waarom is dat zo? Wat was God’s plan hiermee? En ik wil je alvast nu vertellen dat het antwoord niet altijd in één keer komt. Hier kan soms wel eens jaren over heen gaan. Vergeet dan ook niet dat je altijd naar je priester of geestelijke vader kan gaan om dit hem voor te leggen. Niet alles is meteen gegeven waar men voor bid, en niet alles is zo voor de hand liggend zoals men gewend is. 

Gebeden zijn er dan ook in eerste plaats niet alleen om iets te vragen aan God. Ze zijn er ook om hem te danken voor het feit dat hij zijn enige geboren Zoon heeft gezonden, voor alles wat je leven inhoudt, en voor alles wat je leert in je leven. Maar het aller belangrijkste in gebeden is niet jij, of wat jij wil. Het is om God de Almachtige, schepper van de hemel en aarde te aanbidden. Zonder dat besef had je nooit een keuze gehad om wel of niet naar Hem te bidden. Als laatste is het goed om te beseffen dat vreselijke gebeurtenissen in het leven ook een doel van God hebben. Om er simpelweg in boosheid bij neer te leggen en zich tegen Hem te keren lost inherent niks op. Men blijft met de vraag “waarom” leven zonder hier antwoord op te krijgen. Men blijft dus eigenlijk alleen met boosheid en verdriet achter terwijl het bidden naar Hem de troost, rust/vrede en het antwoord geeft. God heeft ons bij Zijn schepping een vrije keuze gegeven, het is dus aan ieder van ons om te kiezen om deze met pijn te blijven leven, of te bidden om deze troost te krijgen. 

Hoe bidden orthodoxe christenen?

Traditioneel kennen we in het westen dat men tijdens het bidden zit met de handen gevouwen en de ogen dicht. Laten we vooropstellen dat hier niks mis mee is. Elk gebed tot Christus onze Verlosser is even belangrijk. Hier wordt simpelweg een uitleg gegeven waarom orthodoxe christenen vaak anders bidden. Denk er wel aan, dit is geen regel binnen de orthodoxie 

Net als in de kerk staat men tijdens het bidden. Een ieder die aanwezig is richt zich vervolgens tot de iconenhoek waar het icoon van Christus onze Verlosser natuurlijk hangt. Afhankelijk van het gebed heeft men de handen ge-cupt in elkaar zodat men ook het kruis teken wederom kan doen wanneer dit nodig is.

Maar waarom staan we? Boven alles moeten we ons realiseren en bewust worden dat we ons richten tot God de Almachtige schepper van de hemel en de aarde. Elke woord in je gebed hierin verdiend niks minder dan toewijding en concentratie. Om dit vanuit een comfortabel positie zoals zitten te doen kan er de kans bestaan dat de concentratie niet volledig bij het gebed ligt.  

 

Daarnaast wordt dit eeuwen al zo gedaan. Het gebruik van kerkbanken dateert niet verder terug dan de 13e eeuw (dus laat na het grote schisma van 1054) waar in Engeland de eerste stenen banken verschenen. Ook toen behoorde dit nog niet tot de permanente kerkelijke inrichtring. Ironische genoeg werd dit pas een gewoonte na de reformatie. Dit wil niet zeggen dat voor de reformatie bijvoorbeeld de Room Katholieke kerk dit niet deed, maar het was voor die tijd wel ongebruikelijk in kerken. 
En dan is er de bijbel zelf nog die hier meerdere malen naar refereert. Laten we een tekst als voorbeeld nemen, We lezen in het nieuwe testament uit het evangelie van Lucas 18:10-13 het volgende:

[10] Twee mannen gingen naar de tempel om te bidden, de een een farizeeër en de ander een tollenaar. [11] De Farizeeër stond bij zichzelf en bad: ‘God, ik dank U dat ik niet ben zoals andere mensen – rovers, boosdoeners, overspelers – of zelfs zoals deze tollenaar. [12] Ik vast twee keer per week en geef een tiende van alles wat ik krijg.’
[13] Maar de tollenaar stond op een afstand. Hij keek niet eens naar de hemel, maar sloeg zich op de borst en zei: ‘God, heb medelijden met mij, een zondaar.

Omdat in de orthodoxe geest we zo dicht mogelijk bij de apostolische traditie willen blijven, houden we dus dit gebruik dan ook aan gezien God voor alles een reden heeft.

chotki

Chotki (gebeden kralen)

De Chotki is een lus van knopen, meestal gemaakt van wol maar soms van hout die men om hun pols bij zich draagt. Deze wordt tijdens het bidden gebruikt om het aantal gebeden bij te houden. De Chotki wordt meestal gebruikt bij het Jezusgebed. Historisch gezien had het meestal 100 knopen, hoewel gebedstouwen met 300, 50 of 33 knopen of, minder vaak, 250 of 12 ook in gebruik kunnen worden gevonden. Er is typisch een geknoopt kruis aan het ene uiteinde en een paar kralen op bepaalde intervallen tussen de knopen. “Het doel is om orthodoxen te helpen concentreren, en niet perse om te tellen.”

De Chotki wordt toegeschreven aan de heilige Pachomius die in de vierde eeuw het als hulpmiddel voor analfabete monniken om een constant aantal gebeden en buigingen te volbrengen bedacht. Van monniken werd vaak verwacht dat ze een gebedskoord bij zich hadden, om hen eraan te herinneren voortdurend te bidden in overeenstemming met de heilige apostel Paulus bevel in 1 Thessalonicenzen 5:17: “Bid zonder ophouden.”

Gebeden

Al deze informatie hierboven is natuurlijk weinig betekend wanneer men niet weet wat men moet bidden. Wanneer men wil bidden volgens de orthodox geestelijke tradities, dan is het aan te raden om hiervoor een gebedenboekje te kopen. Er zijn gebeden die binnen de orthodoxie veel en dagelijks gebruikt worden. Hieronder zijn drie veel voorkomende gebeden die u kunt gebruiken.  

Het Jesus gebed

Heer, Jezus Christus, Zoon van God, ontferm U over mij, zondaar.
(laatste woord veranderd “zondares” als de biddende een vrouw is)

Dit gebed kan op elk moment gebruikt worden en is dan ook het meest gebruikte gebed bij gebruik van een chotki waarin elke knoop 1 gebed is. Het gebed weerspiegelt het meest de les die door de gelijkenis van de tollenaar en de farizeeër wordt geleerd; waarin de Farizeeër de ongepaste manier van bidden demonstreert door uit te roepen: “Dank U Heer dat ik niet ben zoals de tollenaar.” Terwijl de tollenaar in nederigheid correct bidt “Heer, ontferm U over mij, de zondaar” (Lucas 18: 10-14). En op dezelfde manier riep Petrus in de evangeliën terwijl hij in de zee zonk: “Heer, red mij.”

Trisagion

Heilige God, Heilige Sterke, Heilige Onsterfelijke, Ontferm U over ons.
(Deze zin wordt altijd drie keer herhaalt)

Het Trisagion is één van de oudste hymnes uit het christendom en is een serie van aanroepingen, die driemaal herhaald wordt. De vertaling van het Griekse “trisagion” wordt vertaald als “driemaal heilig”. Dit refereert aan het feit dat God in de tekst op drie verschillende manieren wordt beschreven. De tekst is waarschijnlijk afgeleid uit openbaring 4:8 en Jesaja 6:1-3, waar Serafijnen dag en nacht herhalen: “Heilig, heilig, heilig is God, de Heer, de Almachtige, die was, die is en die komt.” De toevoeging “Ontferm u over ons” is overgenomen uit psalm 41.

Het onze vader (Russisch: Otsje nasj)

Onze Vader die in de hemelen zijt, Uw naam worde geheiligd, Uw Koninkrijk kome, Uw wil geschiede gelijk in de hemel als ook op de aarde. Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven aan onze schuldenaren. En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de Boze. Want van U is het Koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, tot in eeuwigheid. Amen.

Dit gebed is misschien nog wel het meest bekend in het westen. Het is binnen de orthodoxie een gebed wat veel in de Liturgie binnen erediensten voorkomt, maar ook vaak gebruikt wordt voor men aan avond eten gaat beginnen. Volgens de evangeliën heeft Jezus Christus het Onzevader zelf aan zijn volgelingen geleerd die dit vervolgens weer hebben doorgegeven. In de Bijbel is het gebed te vinden in Matteüs 6:9-13 als onderdeel van de bergrede en in Lucas 11:2-4. De versie van Lucas is echter korter dan die van Matteüs. Binnen de orthodoxe kerk wordt hier daarnaast ook nog “Heer ontferm”  driemaal er achter aan gebeden.