Wat is Ascetisme? 

Het woord “asceet” komt van de Griekse woord ἀσκητικός, wat een onderdeel is van het werkwoord ἀσκέω. Vrij vertaald betekend het woord “ik train”. De heilige apostel Paulus vergelijkt het christelijke leven van gebed en bekering met het training voor verschillende sportevenementen (1 Kor. 9: 24-27; 2 Tim. 4: 7). Als zodanig dienen de methoden van levensinvulling van ascese niet als doel op zich te worden gebruikt waarin men zijn hele leven bezig is om vol ascetisch te leven, maar als middel tot het einde van persoonlijke heil, deze wordt dan ook vergeleken met de “prijs” die de heilige apostel noemt in 1 Korintiërs.

Sommige vormen van ascese zien er veel soberder, zelfs ogenschijnlijk ongezond, uit dan andere, bijvoorbeeld het stilitisme, waarbij de asceet voor langere tijd op een hoge pilaar of boom staat. De verschillende vormen van Ascetisme hebben uiteindelijk allemaal als eind doel om de concentratie voor het voortdurend gebed vast te kunnen houden. 

Hoewel dit de standaard leef regel is binnen het monastieke leven, denkt men vaak dat het alleen orthodoxe monniken of nonnen zijn die ascetisme uitoefenen. Hoewel het volledig Ascetisch leven uitdagend is, zit er voor ieder orthodox in Ascetisme iets wat men er uit kan halen voor het praktiseren van het dagelijkse orthodoxe geloof. Het is dus aan je zelf of ascetisme te bestuderen en te besluiten wat je ervan weer naar leven.

Wat houdt het ascetisch leven in?

Je zou je kunnen afvragen waarom wij vandaag, die als christenen minder ascetisch zijn, overmand worden door angst en beven als we horen over ascese. Het geeft ons een wat ongemakkelijk gevoel. Dit komt omdat we een grote waarheid van ons geloof uit het oog zijn verloren. Het wordt samengevat door Sint Jan van de Ladder: ‘liefde wordt overwonnen door liefde’ *.

Wat bindt ons aan onze passies? We zijn verliefd op ze geworden! In onze val, in onze boosaardigheid, zijn we verliefd op ze geworden en omhelzen we ze stevig. We houden vurig van onze passies: onze vraatzucht, onze losbandigheid, onze trots, ons egoïsme, onze ijdelheid en al het andere.

Hoe kunnen we hiervan genezen? Alleen met geboden van een rechtsorde? Je zou geen veelvraat moeten zijn? je zou geen slaaf van je buik moeten zijn?  je moet niet losbandig zijn?  je moet niet trots zijn?  Dat is allemaal heel goed, maar is dat genoeg om mensen te vullen met de nobele bedoeling om deze passies af te werpen.

Dus komt de heilige “John of the Ladder” langs en hij vertelt ons dat om te stoppen met het hebben van deze sterke gevoelens voor aardse passies, we iets in ons hart moeten hebben waar we nog vuriger van houden. Dan, plotseling, is onze ascetische strijd niet alleen het vermijden van bepaalde passies. Het is niet eens, zouden we kunnen zeggen, de imitatie van bepaalde goede daden, bepaalde deugden. Integendeel, onze ascetische strijd verandert van binnen en het is niet meer zo ‘voor de hand liggend’ waar het allemaal om draait.

Onze ascetische strijd, begint te lijken op de inspanning die mensen leveren als ze verliefd zijn geworden – om het object van hun genegenheid te benaderen. Er is niets schandaligs aan het gebruik van dit voorbeeld. Stel dat een man verliefd wordt op een vrouw. Wat doet hij? Hij probeert contact met haar te leggen, gaat met haar praten. Tijdig of ontijdig, hij belegert haar eigenlijk met zijn adoratie. Dit is precies wat onze strijd wordt, wanneer we het uit liefde doen. Uit vurige liefde en gulle dankbaarheid voor Christus.

Onze strijd krijgt dan een dynamisch karakter. Het is niet langer alleen maar goed doen en ons onthouden van slechtheid, het is meer dan dat, een poging van onze ziel om Christus te adoreren, Hem volledig in ons leven te betrekken, Hem op de troon te zetten in ons hart. En het is dit dat onze kijk verandert.

Stel je voor dat iemand je zegt: ‘Doe dit, doe dat, doe dit niet, doe dat niet’. Dit lokt een spontane reactie uit en zorgt ervoor dat we vaak precies het tegenovergestelde doen van wat ons is verteld. Maar als iemand van wie je houdt komt en zegt: ‘Als je van me houdt, maak me dan niet verdrietig. Doe dat voor mij alsjeblieft’, je gevoel verandert meteen. Dit is de waarheid die “John of the Ladder”  ons vertelt. Dit is de waarheid die onze Heer, Jezus Christus, ons met andere woorden vertelt, in het evangelie van Johannes zegt Hij: ‘Als je van mij houdt, zul je mijn geboden onderhouden’. Dus liefde voor Zijn Persoon zal de valse liefdes verslaan die ons wegtrekken van het pad van Zijn geboden. Dit is hoe wij christenen onze ascese moeten leven. We moeten onze geestelijke inspanningen leven als een strijd om liefde! 

Dit is de reden waarom de asceten van onze orthodoxe kerk niet zoiets zijn als idiosyncratische mensen, zoals ‘rare’ mensen. De asceten van de orthodoxe kerk zijn volkomen normaal. Waarom? Omdat het in wezen mensen van liefde zijn. Ze zijn lief en liefdevol. Het zijn mensen die liefhebben en vanuit deze overstroming van het hart, deze liefde voor Christus, zetten ze zich in voor nog grotere inspanningen, grotere ascese, een intensere adoratie van Christus.

Heb je meer vragen of het ascetisch leven, of hoe je hier meer naar kan leven? Dan zijn er twee adviezen:

.1 Lees het boek “De geestelijke ladder” van de heilige Johannes Climacus (ISBN 9789071837692)
.2 Neem contact op met uw priester en vraag hem alles over ascese wat u wilt weten.